ከቅዱስ ቃሉ፣

መግቢያ፦ የአንድ መጠሪያ ስም የዘላለምን ክብደት ሲሸከም

በክርስቲያናዊ መዝገበ-ቃላት ውስጥ እንደ “ሐዋርያ” ያለ በመንፈሳዊ ግርማ የሚንቀጠቀጥ ቃል ጥቂት ነው። ይህ ቃል በክርስትና አጥንት ውስጥ የተቀረጹ ምስሎችን ይቀሰቅሳል—
ጴጥሮስ በሕዝቦች ፊት ስለ ክርስቶስ ሲመሰክር፣
ጳውሎስ በአቴና ከአሳቢዎች ጋር ሲከራከር፣
ምስክርነታቸውን በጭብጨባ ሳይሆን በደማቸው ያተሙ ሰዎችን ያሳስበናል።

ዛሬ ግን ይህ መጠሪያ በቀላሉ ዳግም ብቅ ብሏል። በቢዝነስ ካርዶች ላይ ሰፍሯል፤ በመድረኮች ላይ ይታወጃል፤ በማህበራዊ ሚዲያዎችም ይስተጋባል። ጥያቄው ሰዎች ቅን ናቸው ወይስ አይደሉም የሚለው አይደለም። ጥያቄው “ቅንነት እውነትን መተካት ይችላልን?” የሚለው ነው።

የዘመናችን የሐዋርያነት ጥያቄ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ታማኝነት አለው ወይስ ሥነ-መለኮታዊ ? ለዚህ እውነተኛ መልስ ለመስጠት፣ ከስሜታዊነት፣ ከካሪዝማ እና ከታዋቂነት ፈቀቅ ብለን ወደ ሶስቱ የማይናወጡ የክርስትና እምነት ዳኞች መመለስ አለብን፦
ቃሉ እንዲህ ይለናል :-

“መሰረቶቹ ቢፈርሱ፥ ጻድቅ ምን ያደርጋል?” — መዝሙር 11:3

1. እንደ መጽሐፍ ቅዱስ ትርጓሜ “ሐዋርያ” ማለት ምን ማለት ነው?

“ሐዋርያ” (Apostle) የሚለው ቃል “አapostolos” ከሚለው የግሪክ ቃል የመጣ ሲሆን ትርጉሙም “በስልጣን የተላከ” ማለት ነው። ነገር ግን የመጽሐፍ ቅዱስ ትርጉም በቃላት ጥናት (etymology) ብቻ አይወሰንም፤ በመለኮታዊ ዓላማ እና በታሪካዊ አጠቃቀም ጭምር እንጂ።

ኢየሱስ ራሱ ሹመቱን እንዲህ ሲል ገልጾታል፦
“በነጋም ጊዜ ደቀ መዛሙርቱን ጠራ፥ ከእነርሱም አሥራ ሁለት መረጠ ደግሞም ሐዋርያት ብሎ ሰየማቸው።” — ሉቃስ 6:13

ይህ በራስ ጥረት የሚገኝ ማንነት አልነበረም። በአገልግሎት እድገት፣ በተሰሚነት ወይም በታዋቂነት የሚገኝም አልነበረም። በራሱ በክርስቶስ የተሰጠ ነበር። በመጽሐፍ ቅዱስ ሐዋርያነት የአገልግሎት የሥራ መስመር (career path) አይደለም፤ ይልቁንም በአንድ የተወሰነ የማዳን ታሪክ ወቅት የተከናወነ መለኮታዊ ተልእኮ ነው።

2. ሐዋርያት መሠረቶች ነበሩ—አስተዳዳሪዎች አልነበሩም

አዲስ ኪዳን ሐዋርያትን እንደ የቤተክርስቲያን ሥርዓት አስተዳዳሪዎች አያቀርባቸውም። ይልቁንም የእምነቱ መሠረት አርክቴክቶች አድርጎ ነው የሚያቀርባቸው።

“በሐዋርያትና በነቢያት መሠረት ላይ ታንጻችኋል፥ የማዕዘኑም ራስ ድንጋይ ክርስቶስ ኢየሱስ ነው።” — ኤፌሶን 2:20

መሠረት ለጌጥ የሚሆን አይደለም፤ መዋቅራዊ ነው። መሠረት፦

• አንድ ጊዜ ይጣላል
• በእርሱ ላይ የሚገነባውን ሁሉ ይወስናል
• ቤቱን ሳያፈርሱ ድጋሚ ሊጣል አይችልም

ክርስትና ተመሠረተ እንጂ ያለማቋረጥ አዲስ መሠረት አይጣልለትም። ፦
“ክርስትና የሚያርፈው በአዲስ መገለጥ ላይ ሳይሆን፣ በተፈጸመ መገለጥ ላይ ነው።”

ዛሬም “ ሐዋርያነት” አለ ብሎ መከራከር፣ የእምነቱ ቤት ገና በመሠረቱ ላይ እየታነጸ ነው እንደማለት ነው—ይህ ደግሞ ቅዱስ ቃሉ የማይደግፈው ሐሳብ ነው።

3. የሐዋርያነት ብቃቶች ልዩና የማይደገሙ ነበሩ

መጽሐፍ ቅዱስ በሐዋርያነት ዙሪያ ማንም ዘመናዊ አማኝ ሊያልፋቸው የማይችላቸውን ድንበሮች ያስቀምጣል።

ሀ) በክርስቶስ በግል የተመረጡና የተላኩ፦ “እናንተ አልመረጣችሁኝም፥ እኔ ግን መረጥኋችሁ።” (ዮሐንስ 15:16)
ለ) የትንሣኤው ምስክሮች፦ “ከእኛ ጋር የትንሣኤው ምስክር ይሆን ዘንድ ይገባል።” (ሐዋርያት 1:22)
ሐ) የአጽናፈ-ዓለማዊ ዶክትሪን (ትምህርት) ሥልጣን ያላቸው፦ ሐዋርያት ለአንድ አካባቢ ወይም ለተወሰነ ቡድን ብቻ አልተናገሩም፤ ለጠቅላላው ቤተክርስቲያን በክርስቶስ ስም ተናገሩ።
መ) የ“ሐዋርያነት ምልክቶችን” የያዙ፦ “የሐዋርያነት ምልክቶች በመካከላችሁ ተደረጉ…” (2 ቆሮንቶስ 12:12) እነዚህ ማንም ሊያገኛቸው የሚችላቸው መንፈሳዊ ባጆች አልነበሩም፤ በቤተክርስቲያን የታወቁ መለኮታዊ ማስረጃዎች ነበሩ።

4. ጳውሎስ፦ ሕጉን የሚያጸናው ልዩ አጋጣሚ

ጳውሎስ ብዙ ጊዜ ለዘመናዊ ሐዋርያነት እንደ ማረጋገጫ ይጠቀሳል—ነገር ግን ጳውሎስ በእርግጥ የሚያረጋግጠው የሐዋርያነትን ልዩነት ነው።
“በኢየሱስ ክርስቶስ በኩል ሐዋርያ የሆነው ጳውሎስ እንጂ ከሰዎች ወይም በሰው በኩል አይደለም።” (ገላትያ 1:1)

ጳውሎስ ትንሣኤውን ክርስቶስን በግል ተመልክቷል፣ መለኮታዊ ተልእኮ ተሰጥቶታል፣ በቀደሙት ሐዋርያት ዘንድም እውቅና አግኝቷል። ከሁሉ በላይ ግን ራሱን እንዲህ ሲል ገልጿል፦
“ከሁሉ በኋላ እንደ ጭንጋፍ ለምሆን ለእኔ ደግሞ ታየኝ።” — 1 ቆሮንቶስ 15:8
ንግግሩ የሚያመለክተው መደምደሚያን እንጂ መደጋገምን አይደለም። ጳውሎስ በር እየከፈተ አልነበረም፤ ዘመንን እየዘጋ ነበር።

5. “ሐዋርያ” የሚለው ቃል ሁለት መጽሐፍ ቅዱሳዊ አጠቃቀሞች

ቅዱስ ቃሉ በሹመት እና በተግባር መካከል ልዩነት ያደርጋል።

ሀ. የመጀመሪያዎቹ ሐዋርያት
አሥራ ሁለቱ እና ጳውሎስ፤ የክርስትና መሥራቾች፤ የአዲስ ኪዳን ትምህርት ደራሲያን፤ የማይደገም ሹመት።

ለ. ተግባራዊ ሐዋርያት
ለላኪዎች ወይም ለመልእክተኞች በጥቅል መጠሪያነት የሚያገለግል፦ “እነርሱ የቤተ ክርስቲያን መላክተኞች (apostoloi) ናቸው።” (2 ቆሮንቶስ 8:23) እነዚህ ሚስዮናውያን፣ ተወካዮች እና የተላኩ አገልጋዮች ናቸው እንጂ የትምህርት መሠረት ጣዮች አይደሉም። አደጋው የሚመጣው ተግባራዊ አገልግሎት ወደ መሠረት ጣይነት ስልጣን ሲጋነን ነው።

6. ታሪክ

ለሐዋርያት ዘመን ቅርብ የነበሩት የወንጌል አስተማሪዎች —አዳዲስ ሐዋርያትን በጭራሽ አልጠበቁም። እንደ እነ ኢግናጥዮስ፣ ኢራኒየስ እና ተርቱሊያን ያሉ ዘወትር የሚናገሩት፦

• የሐዋርያትን ትምህርት ስለ መጠበቅ እንጂ፣
• የሐዋርያትን አካላት ስለ መተካት አልነበረም።
  “ሐዋርያዊ ቅብብሎሽ” ማለት ለትምህርቱ ታማኝ መሆን እንጂ የሹመት መጠሪያን መውረስ ማለት አልነበረም።

7. የዘመናዊ ሐዋርያነት ጥያቄ የሚያስከትለው ምክንያታዊ ውጤት

ዛሬም መሠረት ጣይ ሐዋርያት ካሉ፣ በምክንያታዊነት፦

• ትምህርተ መለኮት (Doctrine) ገና ክፍት ነው
• መጽሐፍ ቅዱስ አልተጠናቀቀም
• ሥልጣን ተከፋፍሏል
• ክርስትና ቋሚ መሠረት የለውም ማለት ነው።

ነገር ግን ቅዱስ ቃሉ ተቃራኒውን ያውጃል፦
“ለቅዱሳን አንድ ጊዜ ፈጽሞ ስለ ተሰጠ ሃይማኖት እንድትጋደሉ…” — ይሁዳ 1:3
አንድ ጊዜ የተሰጠ። እንጂ በየጊዜው የሚሻሻል አይደለም።

8. መጠሪያ ስሞች በመንፈሳዊ ለምን ያጋድላሉ?

ኢየሱስ ራሱ ከታማኝነት ይልቅ ሥልጣንን ከሚያጋንኑ ሃይማኖታዊ መጠሪያዎች አስጠንቅቋል፦
“እናንተ ግን፦ መምህር ተብላችሁ አትጠሩ… ሊቃውንት ተብላችሁ አትጠሩ።” — ማቴዎስ 23:8–10
አዲስ ኪዳን ከማዕረግ ይልቅ ተግባር ላይ ያተኩራል፦ አገልጋዮች፣ እረኞች፣ ሽማግሌዎች፣ መምህራን። እውነተኛ ሥልጣን የሚመነጨው ከታማኝነት እንጂ ከስም ዝርዝር አይደለም።

ማጠቃለያ፦ እውነት ያለ ማጋነን

በመጽሐፍ ቅዱስ፦ ሐዋርያት የክርስትና መሥራቾች ነበሩ—ልዩ፣ ባለሥልጣን እና የማይደገሙ።
በታሪክ፦ የቀደመችው ቤተክርስቲያን አዳዲስ መሠረት ጣይ ሐዋርያትን አልጠበቀችም።
በአመክንዮ፦ እምነቱን ዳግም ሳይተረጉሙ መሠረቱን ድጋሚ መጣል አይቻልም።
በመንፈሳዊ፦ እግዚአብሔር ከመጠሪያ ይልቅ ታማኝነትን ያከብራል።

ራስህን መሥራች ሳትል መላክ ትችላለህ። መሠረቱን ሳትለውጥ መምራት ትችላለህ። የሐዋርያነት ማዕረግ ሳትይዝ ኃያል መሆን ትችላለህ።

የመጨረሻ አስተያየት

ክርስትና አዳዲስ ሐዋርያት አያስፈልጉትም። የሚያስፈልገው የሐዋርያዊ እውነት ታማኝ መጋቢዎች ነው። ዛሬ የቆምነው እኛ ረጅም ስለሆንን ሳይሆን—ቀድሞ በተጣለው መሠረት ላይ ስለቆምን ነው፤ ይህም መሠረት ብዙ ጊዜ በእንባ፣ በስደት እና በሰማዕትነት የተገነባ ነው። ጥሪያችን መሠረቱን እንደገና መገንባት ሳይሆን፣ በእርሱ ላይ በታማኝነት መታነጽ ነው።